WHITE RIBBON DINER 2019

WHITE RIBBON DINER

Zaterdag 9 maart 2019

Plaats: Eetcafé " THE BASKET "

De Boelelaan 1109 B, 1081 HV Amsterdam

Ontvangst vanaf 16.30 uur

Aanvang 17.00 uur

Lezingen betreffende Moedersterfte

Uitreiking White Ribbon Award

Muzikaal optreden

Gratis parkeren.

Kaarten te reserveren / bestellen

vanaf 2 januari 2019 via info@whiteribbon.nl

€ 50,00 pp per kaart,

studenten € 30,00

 

 

 

Waar mag de White Ribbon banner staan in de maand februari 2019? Welke zaak of praktijk? Neem contact op met White Ribbon NL.

In september en oktober 2018 stond de banner in het Geboorte Collectief, kraamzorgbureau in Amsterdam Zuid-Oost.

In augustus 2018 stond de banner in Verloskundige Praktijk Kraaiennest, Amsterdam Zuid-Oost.

------

 

 

 

 

 
En hier doe ik het voor! Blije, gezonde moeders en dito baby's

Myrte de Geus, verloskundige en voorzitter van White Ribbon NL, reist binnenkort naar Kenia en Ethiopië waar ze als verloskundige tijdelijk aan de slag gaat. Ze zal op deze plek regelmatig verslag doen van haar ervaringen.

 

 

(Deze reis is op eigen initiatief en wordt financieel niet door White Ribbon NL ondersteund)

 

Op pad! Woensdag 20 oktober

Het is een cliché dat elke verre reis begint met een eerste stap, maar ik denk daar wel altijd aan wanneer ik mijn voordeur dichttrek, de laatste klusjes die toch net niet afkwamen achter me laat en me richt op het onbekende vóór me.

Reizen is voor mij een manier om het alledaagse even los te laten en met een verfrissende afstand naar mezelf en mijn bezigheden te kijken. Mijn ervaring is dan ook dat de ruimte die een reis creëert altijd weer zorgt voor nieuwe ontwikkelingen en wendingen, die je minder toelaat wanneer je van dag tot dag je vaste programma afloopt. Een goede reden om weer eens mijn koffers te pakken, maar zeker niet de enige! Want mijn passie voor Veilig Moederschap maakt dat ik afreis naar Noord-Ethiopië, een gebied dat één van de hoogste moedersterftes ter wereld kent. Een vrouw heeft daar een bijna niet te bevatten kans van 1 op 12 dat ze zal overlijden aan een zwangerschap of bevalling. Ter vergelijking: in Nederland is deze 'life time risk' meer dan 1 op 8000. We weten dat met relatief eenvoudige verloskundige zorg de moedersterfte met maar liefst 85% terug te dringen valt. Wanneer een zwangere vrouw een paar keer voor prenatale controle komt en bij haar bevalling begeleid wordt door een verloskundige of anderszins bekwame hulpverlener, zijn complicaties tijdig te herkennen en te behandelen. In Ethiopië bevalt echter een schrikbarende 94% van alle vrouwen zonder professionele hulp en de moedersterfte is dan ook navenant.

Alle reden om te proberen mijn bijdrage te leveren aan het veranderen van deze beschamende statistieken. Maar eerst maar eens die eerste stap zetten om via Amsterdam en Parijs met uiteindelijk 13 uur vertraging (merci, Air France!) in Nairobi te arriveren, mijn startpunt.

 
Vrachtwagen op z'n kant

Nairobi

Ik start in Nairobi, de bruisende hoofdstad van Kenia. Een op zo'n 2000 meter gelegen miljoenenstad, die voor grote delen verrassend groen is. Omdat het hier lente is, bloeien allerlei struiken en bomen, zoals de prachtige lilapaarse Jacaranda. Hele straten worden door deze boom omzoomd, erg mooi. Dit contrasteert uiteraard flink met sommige taferelen die zich op deze straten afspelen.

Bedelaars, veelal gehandicapt, zitten aan de rand van de weg en overleven van wat voorbijgangers hen gunnen. Regelmatig zijn er verkeersongelukken door een combinatie van slechte wegen, slecht onderhouden auto's en slecht opgeleide chauffeurs. Een rijbewijs kan je hier nog gewoon kopen, wat de veiligheid in het verkeer zeker niet ten goede komt. Anderzijds is iedereen zeer flexibel en bedacht op vreemde manouvres (zoals spookrijden langs een file) van medeweggebruikers.

Voor wie de film Out of Africa gezien heeft: er is een wijk ten westen van Nairobi die naar de schrijfster genoemd is: Karen. Was haar huis destijds nog ver van de stad gelegen, nu is dit helemaal ingebouwd. Er is een museum in gevestigd, dat nog op m'n lijstje staat om te bezoeken.

Nairobi is helaas ook bekend doordat ze één van de grootste sloppenwijken ter wereld herbergt: Kibera. Op de kaart staat deze wijk als een witte vlek afgebeeld; er is geen stratenplan. De armste inwoners van Nairobi wonen hier met tienduizenden. Er zijn allerlei ontwikkelingsprojecten gaande voor betere huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid en werkgelegenheid. Ontwikkelingsorganisatie Simavi is momenteel bezig met een veelbelovend project rondom hygiëne en sanitatie, door de PeePoo te introduceren, een toiletzakje dat vele voordelen kent.

 
 

Olifantenweeshuis Nairobi, moeders gestroopt

Olifantenweeshuis Nairobi

 

Voor alles een oplossing!

Voor alles een oplossing!

 

Bijpraten na Artsen zonder Grenzen-missie

Mijn tijd in Nairobi start met even bijkomen van 12 weken veel werken in Nederland. Al na een paar dagen komt er ontzettend leuk bezoek langs: vriendin en oud-studiegenoot Janneke Langeveld komt terug van haar eerste Artsen zonder Grenzen-missie, in Zuid-Sudan.

Heel bijzonder om elkaar op deze plek te zien! Ik haal haar op van het vliegveld en we komen de dagen rap door met bijkletsen, ook over verloskunde. Ze vertelt van haar werk in het ziekenhuis in Leer in Zuid-Sudan en hoe ze daar helaas vrouwen en baby's soms niet meer konden redden. Gelukkig konden ze ook vaak wél veel betekenen, als vrouwen bijtijds naar het ziekenhuis kwamen. Janneke heeft tweelingbevallingen en stuitbevallingen begeleid, stuipen behandeld, pompverlossingen gedaan, bloedingen gestopt; ik luister met een mengeling van bewondering en een tikje zenuwen. Want zij sluit deze periode nu af en zelf weet ik nog niet wat mij mogelijk nog allemaal te wachten staat.

Het is overigens niet helemaal toevallig dat Janneke en ik elkaar in het buitenland treffen, want eerder liepen we samen onze laatste verloskundige stage in het Morgenster ziekenhuis in Zimbabwe en in 2009 gaven we twee weken les aan verloskundigen in Lahore, Pakistan. We hebben zodoende samen al best wat pittige verloskundige zaken meegemaakt en hebben met deze kijkjes over de grens vooral ook heel veel respect gekregen voor de inzet van lokale verloskundigen. Met soms maar nauwelijks salaris en beperkte middelen, staan zij dag in dag uit klaar voor de vrouwen die hen zo hard nodig hebben.

www.babyzondergrenzen.nl

 

Fisteloperatie in Jamaa ziekenhuis, Nairobi

Fisteloperatie Nairobi

 

woensdag 2 november: meekijken bij fisteloperaties

Vandaag ga ik met dr. Andrew Browning een dag meekijken op OK in een ziekenhuis in Nairobi. Dr. Browning is een van origine Australische arts, die nu al meer dan 10 jaar in Oost-Afrika werkt als fistelchirurg. Hij opereert vrouwen die door een langdurige bevalling incontinent zijn geworden.

Als een baby tijdens een bevalling niet door het baringskanaal past, zal hij steeds op één punt druk  blijven uitoefenen. Het zachte weefsel van vaginawand, blaas en darm kan beschadigd raken en er kan een opening ontstaan; een fistel. Deze opening bevindt zich vaak tussen blaas en vagina, maar kan ook tussen darm en vagina zijn of allebei. Vrouwen met een fistel zijn vaak na dagen persen eindelijk bevallen van een dode baby. Ze denken alles achter de rug te hebben, wanneer ze merken dat ze urine lekken, of ontlasting, of allebei. Ze gaan vreselijk ruiken en worden vaak verstoten door hun echtgenoot en zijn familie. Wanneer ze terugkeren naar hun eigen familie eindigen ze vaak in een hutje op de rand van het erf, omdat hun geur, zonder incontinentiemateriaal en mogelijkheid voor goede persoonlijke hygiëne, zeer penetrant is.

Er is een programma in Kenia, ‘Freedom from Fistula’, dat vrouwen met een fistel probeert te bereiken, zodat ze zich melden voor hulp. Met een operatie kan ongeveer 90% van alle patiënten geholpen worden. Soms is de incontinentie niet geheel te verhelpen, maar wel zo te reduceren dat het beter te hanteren is voor de vrouw in kwestie.

De echte oplossing voor fistels is goede verloskundige zorg, waarbij voor elke vrouw het verloop van de bevalling wordt bijgehouden, zodat bij een niet vorderende baring extra weeënhormoon kan worden gegeven of de bevalling kan worden beëindigd met een kunstverlossing; een keizersnede of pompverlossing. In Nederland zijn fistels ongelooflijk zeldzaam, omdat nagenoeg iedere vrouw professionele zorg krijgt tijdens haar bevalling. Maar in Ethiopië bevalt nog 94% van alle vrouwen zonder geschoolde hulp! En zo zijn vrouwen soms dagen aan het bevallen zonder dat er wordt ingegrepen.

 

Na iedere operatie wordt er een verslag geschreven

Vandaag opereert dr. Browning in het Jamaa Hospital in Oost-Nairobi, een katholiek missieziekenhuis. Er staan zeven vrouwen ‘op het programma’, van wie de eerste de grootste fistel heeft. Vanuit de vagina kijk je recht de blaas in. De blaas wordt eerst vrijgemaakt van ander weefsel, dan wordt hij gesloten en daarmee helaas ook kleiner gemaakt en vervolgens wordt de vaginawand gesloten. Met een blauwe vloeistof die in de blaas wordt gespoten wordt vervolgens gecheckt of er geen lekkage meer is. Als de vrouw ‘droog’ is, kan ze naar de uitslaapruimte. Door de gebruikte anesthesie (ketamine) hebben alle vrouwen vandaag last van waanbeelden wanneer ze wakker worden. Zo is er een vrouw die maar blijft roepen “nipe mtoto wangu”: “geef me mijn kind”. Ze verloor haar kind bij de bevalling.

Dr. Browning heeft vandaag een Australische collega-arts bij zich, die zich wil bekwamen in fisteloperaties. Hij zag er welgeteld twee in dertig jaar praktijk in Australië, hier opereert dr. Browning elke 14 dagen een hele dag en soms zelfs anderhalf.

De vrouwen die geopereerd worden hebben soms twee dagen in een bus gezeten om naar dit ziekenhuis te komen. Wanneer blijkt dat een van de vrouwen diabetes heeft, moet ze eigenlijk weer worden weggestuurd, omdat de kosten voor haar verblijf in het ziekenhuis naar verwachting hoger zullen uitvallen. De stichting die voor de fisteloperaties en alles daaromheen betaalt, wil dit risico niet lopen. Het kost dr. Browning heel wat overtuigingskracht om deze vrouw toch te kunnen opereren. Wanneer er eindelijk toestemming is, komen we voor een verrassing te staan: bij inwendig onderzoek zien we geen baarmoedermond. Heeft deze vrouw nog wel een baarmoeder? In haar status staat dat ze een keizersnede heeft gehad bij een niet vorderende bevalling en dat erveel bloedverlies was. Verder niets over haar baarmoeder. Het komt helaas voor in Kenia dat baarmoeders worden verwijderd i.v.m. hevig bloedverlies, maar dat dit nadien niet aan de vrouw wordt verteld. Wellicht willen artsen daarmee haar gevoelens sparen. Vreemd genoeg staat bij deze vrouw in haar status bij menstruatie: ‘28 dagen regulair’….

Helaas is haar fistel niet te opereren, hij zit zo hoog dat er via de buik door een uroloog moet worden geopereerd. Mevrouw wordt dus weer bijgebracht en zal morgen van dr. Browning te horen krijgen dat ze geen baarmoeder meer heeft. Bizar.

Zo doorlopen we nog een aantal operaties met stuk voor stuk bijbehorende indrukwekkende verhalen om tot slot aan het einde van de dag een ronde op de afdeling te maken om te zien of alle vrouwen ‘dry, draining en drinking’ zijn. Met andere woorden: geen bloedverlies, goede urine-output en weer etend en drinkend. Dit is het geval en we rijden terug naar centrum Nairobi. Morgen zal dr. Browning nogmaals de vrouwen controleren en dan rijdt hij weer terug naar zijn woonplaats Arusha, in Noord-Tanzania. Over twee weken is hij weer hier, in Jamaa hospital in Nairobi, om zo’n tiental vrouwen van hun mensonterende aandoening af te helpen. Jaarlijks komen er in Kenia zo’n 6.000 fistel patiënten bij, is de schatting van de WHO…

www.fistulafoundation.org

www.hamlinfistula.org

www.fistulahospital.nl

 

Met Angela Nguku, nationaal coördinator van WRA Kenia

Met Angela Nguku van WRA Kenia

 

Woensdag 9 november: Moedersterfte in Kenia 26 per dag!

Nu ik in Nairobi ben, wil ik natuurlijk ook kennismaken met de White Ribbon Alliantie Kenia, één van de 15 officiële nationale allianties die White Ribbon rijk is. Ik spreek af met Angela Nguku, de nationale coördinator. We ontmoeten elkaar in een ‘shopping mall’, die momenteel intensieve veiligheidsmaatregelen kennen i.v.m. de terroristische dreiging vanuit Somalië. Nadat we zijn gefouilleerd en er in onze tas is gekeken zetten we ons aan de (heerlijke!) cappuccino.

Angela vertelt over WRA Kenia, hoe ze in een paar jaar tijd van een paar Vrienden uitgroeiden tot een organisatie die op nationaal niveau meepraat over Veilig Moederschap. Dagelijks overlijden er in Kenia 26 vrouwen aan moedersterfte en 140 pasgeboren baby´s. Er zijn delen van Kenia, zoals de provincie Nyanza, waar de moedersterfte stijgt i.p.v. daalt.  Dit heeft te maken met HIV en stijgende aantallen tienerzwangerschappen. Een meisje dat voor haar 20e zwanger wordt heeft een twee maal zo hoge kans om te overlijden als een volwassen vrouw. Is ze jonger dan 15, dan is deze kans zelfs vijf keer zo groot.

Angela is zelf verloskundige en werkte meteen na haar afstuderen in Zuid-Sudan. Ze vertelt over een jonge vrouw die overleed aan bloedvergiftiging. Ze woonde slechts een kilometer van het ziekenhuis, maar haar schoonfamilie bracht haar pas na drie dagen bevallen naar hen toe. Dit wordt ook wel het ‘mother in law syndrome’ genoemd, omdat het de schoonmoeder is die beslist over haar schoondochter. Ze konden haar helaas niet meer redden. Moedersterfte verminderen is zodoende niet alleen een kwestie van meer ziekenhuizen bouwen en meer verloskundigen opleiden, maar ook een kwestie van het vergroten van de emancipatie en autonomie van vrouwen.  

Soms ligt het wel aan de zorg die in het ziekenhuis wordt gegeven. Zo is er het verhaal van een vrouw, zelf arts en tevens juriste, die overleed in een modern ziekenhuis in Nairobi. Haar baarmoeder scheurde door een langdurige bevalling en blijkbaar was er niemand die tijdig ingreep.

Het is bijzonder om Angela te ontmoeten en meteen een klik te voelen: allebei zijn we gepassioneerd over Veilig Moederschap en zetten we ons op onze eigen manier hiervoor in. Dat schept een band! En zo zijn er in nog 150 landen Vrienden van White Ribbon die vinden dat de grootste paradox die er bestaat, is dat een vrouw haar leven verliest terwijl ze leven geeft. Samen kunnen we daadwerkelijk een verschil maken!

Voor WRA Kenia wordt 2012 een belangrijk jaar: er worden weer landelijke verkiezingen gehouden en ze zijn heel erg hard aan het lobbyen om Veilig Moederschap één van de speerpunten van de verkiezingscampagne te laten worden. Geen overbodige luxe in een land waar iedereen wel een zus, nicht,tante, buurvrouw of vriendin heeft verloren door moedersterfte.

http://www.whiteribbonalliance.org/Kenya/

 

Een zonnige start van mijn eerste dag in Ethiopië

 

Vrijdag 11 november: naar Ethiopië!

Vandaag is het zover: ik vertrek naar Addis Ababa, de hoofdstad van Ethiopië! Op het idiote tijdstip van half vier ’s nachts, welteverstaan. Dit heeft te maken met aansluitende vluchten in Addis naar Europa en elders. Ik heb in ieder geval wat uren stuk te slaan op het vliegveld van Nairobi en tot mijn vreugde is daar inmiddels Java House gevestigd, een koffieketen die ook maaltijden serveert. En veiliger heb ik me niet eerder gevoeld, want ik word overal omringd door Schotse militairen.

Ik schat dat het er ruim 100 zijn en ze vullen nagenoeg alle tafeltjes en vormen bovendien een flinke rij voor de bestelbalie. Ik zie dan ook enorme hoeveelheden eten langskomen, zeker gezien het tijdstip. Ik heb niet zo’n zin om ruim een half uur te wachten, dus werp mijn allergrootste troef in de strijd; mijn inmiddels toch heel aardige Swahili. Ik knoop een praatje aan met een ober en zit binnen een mum van tijd met een heerlijke ‘pie’ en een kop koffie aan zowaar een leeg tafeltje.

In Addis is de horeca op het vliegveld wat minder een aanrader; ik start de dag met een vieze kop koffie met een enorme hoeveelheid chocofantasie en een droog zoetig broodje. Mijn vlucht naar Bahir Dar, een stad in het Noorden van Ethiopië bij het Tana-meer, vertrekt pas om 15.00 uur. Al na een uur is het me duidelijk dat ik me reuze ga vervelen, dus ik neem een taxi naar de stad. Een stewardess heeft me een eetcafé aangeraden (mijn tactiek: een hippe local vragen om een leuk adres) en ‘Lime Tree’ aan Bole Road maakt inderdaad een goede indruk. Ik begin de dag nogmaals, nu met een zonnig ontbijt. Er blijkt zelfs Wifi te zijn, dus ik ben helemaal blij. Bovendien ontmoet ik nog een aardige Ierse vrouw, was zelf voedingsdeskundige voor Unicef en woont met haar Ethiopische man, die arts is, in Addis. Ze geeft me bij het afscheid haar telefoonnummer, ‘voor het geval dat’. Ik ben altijd weer blij verrast hoe wildvreemden een beetje voor je zorgen als je op reis bent.

Tot slot van mijn korte verblijf in Addis maak ik nog een klassieke fout: ik ga naar een lokale kapper. Eigenlijk kwam ik voor een massage, maar die waren al volgeboekt. Een hoofdmassage dan? Klinkt ook heerlijk en ach, er kan altijd wel een stukje af. Dat stukje blijkt uiteindelijk een stuk, in niet gewilde laagjes en bovendien ook nog scheef…

Eenmaal in Bahir Dar ben ik blij verrast over het landschap: prachtige akkers met zwarte aarde, gele teff (het lokale graan) en plukjes groene bomen her en der. En dit alles met lichte glooiingen. Ik heb een shuttlebusje naar mijn hotel (Ghion, vergane glorie, maar wel met de beste Wifi van heel Bahir Dar) en heb ’s avonds zowaar nog een ontmoeting met twee Nederlandse gynaecologen. Hans Wolf en Artie Schaap werkten voorheen in het AMC, maar zijn nu allebei aan de slag in het overheidsziekenhuis in Bahir Dar. Ze zien daar dagelijks heel wat ellende langskomen en vertellen van overvolle afdelingen en allerlei (bij ons zeldzame) complicaties. Ik ben benieuwd wat me in Motta, mijn eindbestemming, te wachten staat!

 

De taxi, een echte Lada! Inclusief rammelende onderdelen

 

Zaterdag 12 november: naar Motta

Uitzicht vanuit de bus op weg naar Motta

Mijn dag begint met het regelen van een lokaal mobiel nummer. Voor een paar euro ben je in het bezit van een SIM-kaart, maar niet nadat je eerst een kopie van je paspoort en twee pasfoto’s hebt achtergelaten bij de verkoper. Deze worden vervolgens verzameld door het telecombedrijf; een staatsbedrijf en de enige aanbieder die Ethiopië rijk is. Ik denk dat de privacywetgeving hier nog in de kinderschoenen staat!

Vervolgens sla ik proviand in, bij de “Family Choice Super Market”. Een winkel van zo’n 4 bij 6 meter schat ik, maar goed voorzien op allerlei gebieden. Tonijn in blik, mayonaise (Remia!), chips, pasta, ketchup, vruchtensap, pindakaas, lokale honing en diverse blikgroenten lijken me een goede aanvulling op wat Motta te bieden heeft. Alle artikelen worden per stuk op een bon geschreven en ik reken ruim €40,- af, een fortuin! Dat krijg je met al die geïmporteerde luxe-artikelen.

Op de weg van Bahir Dar naar Motta, mijn eindbestemming, ontrolt zich een bijna middeleeuws tafereel. Het is marktdag en vanuit de omgeving komt iedereen naar de stad toe. Wij rijden de mensen tegemoet en ik zie geiten, schapen en koeien, ezelkarren, en veel, heel veel mensen die enorme ladingen torsen. En bijna allemaal lopen ze op blote voeten en hebben ze een ‘gabi’ om zich heen geslagen, de traditionele omslagdoek van oorspronkelijk wit katoen met een kleurige bies.

De rit duurt ruim drie uur en we klimmen bijna 1000 meter, naar ruim 2000 meter. Motta ligt op een soort hoogvlakte. In de verte zie je heuvels, maar verder is het vlak. Onderweg zie ik de prachtige lappendeken die ik vanuit het vliegtuig al had bekeken. De omgeving komt zeer vruchtbaar en groen over. De regens zijn net geweest, vandaar. Het zal nu een paar maanden duren voordat het weer goed gaat regenen, dus het zal vast allemaal nog geel worden.

In Motta aangekomen, valt me als eerste de markt op; een enorm plein vol met vee en mensen. We passeren de markt en komen op de weg naar het ziekenhuis zowaar meteen een ‘Farenji’ tegen, een blanke! Dit blijkt dokter David te zijn, een gynaecoloog uit Nieuw-Zeeland en mijn collega voor de komende twee maanden. Hij zorgt er voor dat ik en mijn bagage aankomen in mijn nieuwe stek, een klein ‘rijtjeshuis’ op een paar minuten lopen van het ziekenhuis. Morgen is mijn eerste werkdag!

   

Zondag 13 november: over Motta en het ziekenhuis

Vandaag verschijn ik in een heerlijk wijde witte broek die ik aantrof in mijn huisje en een mooie doktersjas (met dank aan het Diaconessenhuis in Leiden!) op mijn nieuwe werkplek. Ik ben aangekomen in Motta, een stad zo’n drie uur ten zuiden van Bahir Dar.

De schatting is dat er ongeveer 30.000 mensen wonen en dat de dorpen er omheen nog eens zo’n 30.000 mensen herbergen. Die indruk geeft het overigens niet, ik zou het ook geloven als er 5.000 mensen zouden wonen. De straten zijn breed en onverhard, de huizen zijn veelal gemaakt van aarde gemengd met stro op een houten frame. De kern van de hoofdstraat zijn het hotel/restaurant ‘Wubet’, de bank en het postkantoor. Verder zijn er heel veel kleine winkeltjes met steeds weer een verrassende combinatie van artikelen, veelal ‘made in China’.

Het ziekenhuis ligt aan de rand van Motta en werd zo’n tien jaar geleden gebouwd. Er is een algemene medische afdeling, een HIV-afdeling, een kinderafdeling en een verlosafdeling. Verder is er nog een aantal poliklinieken en de gebruikelijke faciliteiten als een wasserij, een laboratorium en een apotheek.

Het eerstvolgende ziekenhuis is het ziekenhuis van Bahir Dar, 3 uur rijden verder. Zodoende bestrijkt het ziekenhuis van Motta een enorm zorggebied met ongeveer 1,2 miljoen mensen.

Een gynaecoloog uit Australië, dr. Andrew Browning (die van de fisteloperaties in Nairobi), werkte ruim tien jaar als chirurg in Bahir Dar
en zag veel vrouwen met complicaties vanuit Motta komen. Er was daar namelijk geen gynaecoloog en zodoende konden er ook geen keizersneden en dergelijke uitgevoerd worden. Geen gynaecoloog voor een populatie van ruim 1 miljoen mensen! En dan krijgt de gemiddelde Ethiopische vrouw ook nog eens zo’n vijf a zes kinderen…  Ter vergelijking: in Nederland hebben we zo’n 700 gynaecologen op een bevolking van 16 miljoen mensen en de Nederlandse vrouw krijgt gemiddeld zo’n twee kinderen.

Andrew Browning richtte vervolgens de organisatie ‘Maternity Africa’ op en stelde zich als doel om de moedersterfte en het aantal fistulapatiënten in de Amhara-regio terug te brengen door betrouwbare en hoogwaardige zorg te bieden. Al ruim anderhalf jaar nu wordt de lokale staf van het Motta ziekenhuis aangevuld met een gynaecoloog en een verloskundige. Zo kunnen er altijd levensreddende operaties worden uitgevoerd en wordt de afdeling beetje bij beetje naar een hoger plan getild.

www.maternityafrica.org

 

Woensdag 16 november: Een onverwachte tweeling

Ik wist dat het er aan zat te komen; vandaag hebben twee baby’s het helaas niet gehaald. Babyzusjes waren het, een onverwachte tweeling bij een moeder die al drie kinderen had.

Deze vrouw had pittige weeën en ving deze op in de kamer waar ook andere vrouwen verblijven die aan het bevallen zijn. Er liggen ook vrouwen die al bevallen zijn, dus ik was net bezig met een baby aan de borst te leggen, toen plots de vliezen braken bij mevrouw. Aangezien ze al kinderen had, zei ik tegen mijn Ethiopische collega verloskundige dat het weleens snel kon gaan. De werkelijke geboorte vindt namelijk plaats in een aangrenzende kamer waar halve bedden staan voor dat doel. Maar ze wilden nog even wachten en mevrouw werd in een droog bed gelegd.

Ik zag dat ze ging  persen en riep opnieuw mijn collega’s. 
En toen lag daar plots een babytje tussen haar benen. Ik had al handschoenen aan en pakte het op, maar het woog nauwelijks iets en had een blauwe kleur. Niet goed, veel te klein en te vroeg. Ik legde het op de buik voor moeder voor warmte en ondertussen kwamen studenten verloskunde met partusset, doeken (hier helaas niet warm), etc. Ik wilde de placenta geboren laten worden en voelde aan de buik. De baarmoeder reikte nog tot boven de navel en plots combineerde ik dat gegeven met het kleine kindje dat er op lag en heel hard bezig was om adem te halen. Dit was een tweeling!

Een van de lokale verloskundigen, Mesay, een zachtaardige jongeman met vaardige handen en hart voor z’n patienten, deed een inwendig onderzoek en voelde inderdaad nóg een kindje, in stuitligging. Na het breken van de vliezen kwam deze er zó uit en bleek nog kleiner te zijn dan haar zusje. Ik had ondertussen een paar doeken bij een student onder z’n shirt gestopt om warm te maken. We bonden de navelstrengen af met twee touwtjes elk en legden de meisjes naast elkaar in de opgewarmde doeken. Ze hadden allebei een goede hartslag, maar hadden moeite om te ademen en bleven blauwig. De eerste bleek zo’n 1400 gram te zijn en de tweede slechts 1050 gram. De moeder dacht zo’n 36 weken zwanger te zijn, maar de zusjes maakten eerder een indruk 30-32 weken te zijn.

Met pijn in ons hart besloten we dat ze hier, zonder intensive care voor pasgeborenen, geen overlevingskans hadden. Ik heb ze met de buikjes tegen elkaar naast de moeder gelegd, twee kleine lijfjes die hortend en stotend aan het ademen waren. Een gewone lamp bracht warmte, verloskundige Mesay legde een paar gaasjes over de hoofdjes, zodat ze geen last hadden van het licht. Hun moeder lag met een van verdriet vertrokken gezicht naast ze, net bevallen en wetend dat ze haar kindjes zou gaan verliezen. Ze huilde heel stilletjes, met alleen een paar tranen in haar ooghoeken. Na twee uur was het grootste kindje overleden, waarvan we juist hadden verwacht dat het langer zou volhouden. We hadden zelfs nog afgesproken dat we, als het na zes uur nog zou leven, nogmaals zouden bekijken of we niet actiever in zouden gaan grijpen met zuurstof en een maagsonde om te eten. Maar in de doeken lag alleen nog maar het kleinste kindje.

We hebben moeder gevraagd wat ze wilde, dat we het kindje zouden laten liggen, of dat ze het bij zich zou nemen. Ze haalde haar borst tevoorschijn om te gaan voeden, dus ik vroeg de student die voor me vertaalde of hij nogmaals wilde uitleggen dat haar kindje het niet zou halen, maar of ze het bij zich wilde. Ze knikte ja en ik heb het kleine lijfje in haar jurk laten zakken. En dit alles met drie kersverse moeders in de andere bedden die alles in stilte en met respectvolle afstand volgden. Niet lang daarna was ook het tweede meisje overleden en nog geen zes uur na haar bevalling was de moeder al weer naar huis. Zij en haar familie hadden de meisjes meegenomen.

 
Kibur, dr. Merawi en ik

Zondag 27 november: 11 jaar en 12,4 kg…

Vandaag hebben David, de gynaecoloog met wie ik werk, en ik, een bijzonder patiëntje van de kinderafdeling ontmoet. Je zou hem 6 a 7 jaar geven, maar Kibur is een jongetje van 11 dat een maand geleden meer dood dan levend binnen werd gebracht.

Hij had allerlei infecties en was zwaar ondervoed. Bij zijn aankomst woog hij slechts 12,4 kg! Dat is het gewicht van een 1,5 jarige bij ‘ons’… Echt ongelooflijk. Hij woonde zo’n 50 kilometer verderop met zijn moeder en een broertje van 8. In de laatste maand is hij met energierijk voedsel (vlees, melk, eieren en plumpy nut) en behandeling van al zijn aandoeningen langzaam aan het herstellen. Vandaag woog hij 16,5 kg. Daarmee is zijn BMI nu 11,5. Een gezond gewicht zou voor hem zo’n 28 kg zijn, dus hij heeft nog een lange weg te gaan.

Het verbaasde David en mij dat het zo ver kon komen voordat hij naar het ziekenhuis werd gebracht. Je zou toch zeggen dat het je eerder opvalt dat het slecht gaat met een kind dan wanneer hij nog maar het gewicht van een dreumes heeft, niet meer kan lopen en onder de zweren zit.

Op de hele kinderafdeling lagen sowieso maar een paar kinderen; vier in totaal en er waren vandaag drie kinderen met ontslag gegaan. En dat voor een ziekenhuis dat in de directe omgeving al zo’n 60.000 potentiële patiënten heeft. De arts die ons rondleidde, dr. Merawi, vertelde dat het op een ander moment juist weer heel druk kon zijn en dat door het huidige oogstseizoen, mensen minder snel naar het ziekenhuis komen. Toch hadden David en ik de indruk dat de gezondheid van kinderen gewoon niet zo serieus wordt genomen. Zijn mensen onvoldoende op de hoogte dat kinderen met een beetje hulp weer helemaal beter kunnen worden? Zijn ze bang voor de kosten? Accepteren ze dat niet al hun kinderen het tot volwassenheid zullen brengen? Zijn wij overbezorgd?

In ieder geval laat de kleine Kibur weer zien wat een enorme veerkracht een kind heeft. Morgen vertrekt dr. Merawi naar een ander ziekenhuis; wij hebben beloofd om op de dagen dat zijn moeder er niet is (ze komt twee keer per week) een beetje op hem te passen.

 

Dinsdag 29 november: Financiële zaken

Lokaal geld: de Birr

Het is dat de vlucht naar Addis Ababa al snel zo’n 700 euro kost, maar verder raak je hier je geld maar moeizaam kwijt.

Ik heb bij het wisselen 23 Birr voor 1 Euro gekregen. Laten we voor het gemak zeggen dat 1 Birr 4 eurocent waard is. Een overzichtje van mijn uitgaven hier:

  • 3 Limoenen: 0,75 Birr
  • 1 Kopje thee met suiker in café (lees hut) bij ziekenhuis: 1 Birr
  • 1 Ei op de markt: 1,5 Birr
  • 3 Bananen: 2 Birr
  • 1 Kilo tomaten: 6 Birr
  • 1 Flesje cola of sprite: 6 Birr
  • 2 Liter bronwater: 12 Birr
  • 1 ‘Burger’ in plaatselijke restaurant: 25 Birr (duur!!)
  • Wekelijkse schoonmaak van mijn huisje plus de was (op de hand): 50 Birr
  • Een levende kip om te slachten (heb ik nog niet gedaan, maar mijn collega David wel): 65 Birr

Het zal dus aankomen op mijn laatste week in Ethiopië, wanneer ik nog wat ga rondreizen, om alle Birrs op te maken!

 
Zo zien de voeten van onze patiënten eruit

Zondag 4 december: Geen schoen voor een cadeautje!

Waar iedereen in Nederland tig schoenen heeft waar de Sint iets in kan stoppen, hebben de meeste patiënten van het ziekenhuis in Motta helemaal geen schoenen, zelfs geen teenslippers.

Hun voeten zijn dan ook totaal verweerd door het werken op het land en het lopen van lange afstanden. Wanneer ik op blote voeten loop, voel ik ieder steentje en takje, hier hebben vrouwen dikke lagen eelt onder hun voeten en vaak beschadigde teennagels. We zien dan ook veel infecties en schimmels. Aanvankelijk ben je geneigd daar ook meteen maar een zalfje voor uit te schrijven, maar dan blijven we aan de gang. We concentreren ons dus op alle idioot hoge bloeddrukken (200/120…), achtergebleven placenta’s na thuisbevallingen, langdurige bevallingen, fistels, incomplete miskramen, baarmoederontstekingen, incontinente vrouwen en wat dies meer zij!

 

Populaire plastic 'schoenen', made in China! Sommigen zelfs met Nike swush.

 
Wc op de afdeling

Dinsdag 6 december: Water

Om met de deur in huis te vallen: het ziekenhuis in Motta heeft geen stromend water. Geen Stromend Water.

Er is een tappunt, een paar minuten lopen vanaf de afdeling, waar vier keer per week, op zondag, maandag, woensdag en vrijdag, water naartoe wordt gepompt. Op die dagen worden er emmers en dergelijke gevuld, die vervolgens door schoonmakers naar de afdeling worden gezeuld. In de bevalkamer is er vervolgens een jerrycan met een stukje zeep waar het personeel z’n handen kan wassen. Dat doe je aanvankelijk braaf de hele dag door, maar inmiddels doen David en ik gewoon bij iedere patiënt nieuwe handschoenen aan. Baby’s raak ik in Nederland al niet aan zonder schone handen en hier beperk ik het helemaal om ze geen infecties te bezorgen.

Iedere vrouw heeft een bakje onder haar bed om in te plassen. De paar wc’s die de afdeling rijk is, worden zeer basaal bijgehouden, om het zachtjes uit te drukken. Doordat er geen water is om door te spoelen, raken ze zo verstopt. De schoonmakers gaan een keer per dag met een stok in de weer om ze te ontstoppen. Vervolgens wordt er een emmer water met sop doorheen gespoeld, klaar! Als je de wc’s ziet, zou je spontaan een katheter willen!

Mocht er een patiënt zijn die zich wil wassen, dan krijgt ze als er water is, een teil met koud water en de plaatselijke Omo-waspoeder als zeep. Deze teil wordt vervolgens in het hoge gras buiten gezet en schoon ben je. Laatst was er een jong meisje met een ernstige baarmoederontsteking na een langdurige bevalling thuis. Haar kindje was tijdens de bevalling overleden. We troffen haar rillend op bed aan, dachten dat ze in shock was, maar nee, ze had net een fris buitenbad gehad…

Twee keer heb ik een zieke vrouw op bed gewassen met een student verloskunde. Zo kon deze dit een keer zien. Ik had twee bakjes water warm gemaakt in de sterilisator. Aan het einde van de wasbeurt was het water bruin en de vrouwen blij. Eén had een volkomen uitgedroogde huid en was ondervoed. Ik heb haar ingesmeerd met olie die ik had meegenomen uit Nederland. Voor de kenners: bio-oil, waarmee je gewoonlijk maanden doet. Bij haar heb ik een halve fles in gemasseerd. Ik denk dat ze nog nooit zo lekker had geroken.

David en ik krijgen ook vier keer per week water in emmers, zo’n 45 liter per keer. Je wordt er heel handig in om het optimaal te gebruiken. Water dat ik gebruik voor de afwas of om m’n handen mee te wassen, gaat daarna in een emmer om de wc mee door te spoelen. Verder is er een waterfilter, het water dat daaruit komt, gebruik ik voor tanden poetsen, koken en koffie en thee. Eens per drie dagen neem ik een groot bad. Dat betekent water opwarmen op de elektrische kookplaat, mengen met koud water in een teil en dan met een bakje over me heen gieten. In 2000 heb ik me zo vijf maanden gewassen in Tanzania, dus het voelde nog vertrouwd. Het waswater vang ik op in een andere teil waarin ik kniel en dat kan dan weer door de wc gespoeld… Geniet van jullie dagelijkse warme douche!

 

Campagne van The Elders: Girls not Brides

 

Woensdag 7 december: 14 jaar, getrouwd … en een baby

Vanmorgen om 7.00 uur werd een prachtig, pittig meisje geboren na een supersnelle bevalling. Dikke kans dat iedereen later denkt dat haar moeder haar oudere zus is, want ze schelen maar 14 jaar! Het meisje dat beviel, is al getrouwd en bij navraag bleek het een geplande zwangerschap, voor zover je dit soort zaken kunt plannen. Kindhuwelijken zijn verboden in Ethiopië en aanvankelijk was het verhaal dat ze 19 zou zijn.

We weten dat meisjes die jonger zijn dan 15 wanneer ze bevallen, een vijf keer zo grote kans hebben om te overlijden dan vrouwen van 20 jaar of ouder. In de leeftijdsgroep 15-19 is de kans op moedersterfte twee keer zo hoog. Ook al verliep deze bevalling prachtig fysiologisch en vlot, toch hebben we haar aangeraden om een paar jaar te wachten met de volgende baby, bijvoorbeeld tot ze 18 is. Ze koos voor de prikpil als anticonceptie, een driemaandelijkse hormooninjectie die hier heel populair is, maar bij ons maar weinig wordt gebruikt. Bijeffect kan zijn dat het lang duurt voordat je cyclus weer normaal is nadat je bent gestopt. Voor dit meisje helemaal zo gek nog niet!

Om even terug te komen op kindhuwelijken: wereldwijd trouwen jaarlijks 10 miljoen meisjes voor hun 18e. Dit maakt ze kwetsbaar voor moedersterfte, maar ook qua onderwijskansen gaan ze er niet op vooruit. Reden genoeg voor ‘The Elders’, een groep oude wijze mannen en vrouwen (Bijv. Mary Robinson, Desmond Tutu, Jimmy Carter, Nelson Mandela) om de wereldwijde campagne “Girls not Brides” te starten. Onze eigen Mabel van Oranje is secretaris van deze invloedrijke club en laatst sprak ze op TEDx Amsterdam over dit thema.

Overigens was dit het eerste jonge meisje dat sinds mijn komst, ruim drie weken geleden, is bevallen. Dat geeft hoop dat het niet heel veel meer voorkomt. Anderzijds kan het zo zijn dat het voornamelijk op het afgelegen platteland nog gebeurt en die meisjes zullen de lange tocht naar het ziekenhuis wellicht minder snel ondernemen.

www.girlsnotbrides.org

 

Zaterdagmarkt in Motta

 
David met de kip

Zaterdag 10 december: van kip tot kippensoep

Twee keer per week is het marktdag in Motta, op woensdag en zaterdag. Van heinde en verre komen boeren naar de markt met vee, etenswaren, ambachtswerk en huishoudelijke artikelen. Er is een marktplein, onverhard en vol met kuilen, geulen en andere obstakels, waar zo’n 3000 mensen bij elkaar komen!

Wanneer ik met David een rondje markt doe, zijn we de enige blanken en hebben altijd een sliert volgers achter ons aan, meestal kinderen die alles wat wij doen zeer interessant vinden. Het aanbod is goed gevarieerd: wortelen, aardappels, tomaten, pompoenen, kool, uien en knoflook. Qua fruit zijn er bananen, sinaasappels en limoenen. Verder vind je er zaken als verse gember en andere smaakmakers die ik lang niet allemaal herken.

Een deel van de markt is de kip- en eiafdeling. Hier zitten de verkopers met ‘nestjes’ van hooi waarin ze hun superverse eieren tentoonstellen. Deze kosten slechts zo’n 6 eurocent per stuk. Wanneer je naast eieren ook behoefte hebt aan een kipfiletje begin je hier bij de basis; het uitzoeken van een kip. Vorige week zaterdag besloten we dat we toe waren aan wat variatie op alle groentenhappen en groentensoepen die we fabriceren en gingen op pad voor een kip. Uiteindelijk vonden we er een die wij en onze Ethiopische hulp en tevens vriendin, Shewaye,  goedkeurden. Voor 65 Birr, zo’n 3 euro , was de koop gesloten.

Eenmaal thuis vond de kip (een haan om precies te zijn) een plekje voor onze deur in een regenafvoergeul. Ik had natuurlijk toch een beetje medelijden met het diertje en gaf het water en rijstkorrels. Niet lang daarna was het uur u; een jongen die ons helpt met klussen sneed de keel van de kip door en deed er snel een teil overheen om te voorkomen dat ‘ie weg zou rennen (dat doen ze dus echt). Na een paar minuten tilde ik de teil op en constateerden we een dode kip. De veren kwamen los nadat we er kokend water overheen hadden gegoten. Vervolgens werd de huid eraf gehaald en sneed onze hulp twee borstfiletjes, 2 kippenpoten en twee vleugeltjes af. Er bleef een karkas over met wat losse fliebertjes vlees. Zonde om hier weg te gooien, dus besloot ik kippensoep te maken. Koken is niet bepaald mijn natuur, maar mijn moeder maakt fantastische kippensoep, dus ik haalde me voor de geest wat daar allemaal inzit.

Uiteindelijk waren David en ik meer dan tevreden over het resultaat: fantastische kippensoep met een beetje wortel, wat kool, een uitje, bouillonblokje, natuurlijk wat kippenvlees en gebroken spaghetti als vermicelli. Het is wel een tikje ongemakkelijk om te eten wat je een paar uur eerder nog rond zag lopen, maar ergens wel eerlijk. Je waardeert het veel meer en bent er ook zuiniger mee. We zouden vast met z’n allen veel minder vlees eten als we het niet kant en klaar in de supermarkt konden kopen, maar eerst zouden moeten laten slachten! In ieder geval heb ik vanochtend een kippenpoot uit de vriezer gehaald, die ga ik vanavond eten met gebakken aardappeltjes en doperwtjes uit blik. Nederland in Ethiopië…

 

Het eindresultaat!

 
Kibur, klaar om naar huis te gaan!

Dinsdag 13 december: update Kibur

Kibur, het ondervoede jongetje van 11 dat ruim zes weken in het ziekenhuis verbleef, is vandaag naar huis gegaan! De laatste twee weken zagen we steeds meer energie in hem komen; hij lachte meer, liep de hele dag rondom het ziekenhuis te scharrelen en ik kon hem zelfs verleiden om een balletje te trappen.

Vandaag kwam zijn moeder hem halen. Ik had eerder begrepen dat ze twee keer per week langs kwam, maar nu werd me duidelijk dat ze nadat ze hem had gebracht, zes weken geleden, niet meer op bezoek was geweest. Dit vanwege de afstand en de reiskosten, schat ik zo in. In ieder geval kon het ziekenhuis een winkeltje bij haar in de buurt bellen met het bericht dat Kibur voldoende opgeknapt was om verder thuis aan te sterken.

De laatste weken had hij steeds in ziekenhuiskleren rondgelopen en het was goed om hem vandaag in een hagelwitte gabi (de lokale omslagdoek) te zien, helemaal klaar om het gewone leven weer in te gaan. Hij heeft maanden school gemist en was enigszins gehospitaliseerd. Hoog tijd dat hij weer een ‘gewoon’ jongetje wordt! Hij heeft een doos vol plumpynut meegekregen, krachtvoer gemaakt van pinda’s en boordevol bouwstoffen en calorieën. Nu maar hopen dat zijn herstel thuis goed doorzet. Ik zie hem graag een keer terug, maar niet in een ziekenhuis! Hoewel, een paar dagen geleden zei hij dat hij dokter wil worden…

 

Kibur met zijn moeder

 

Vrijdag 16 december: Stoomcursus verloskunde

Ventileren en hartmassage, nu het goed ritme te pakken krijgen...

Naast het werk op de afdeling en de verloskamers, ben ik hier in Motta ook druk bezig met het begeleiden van veertien studenten verloskunde. Ik kan mijn juffenhart flink ophalen, want ze hebben slechts 3,5 maand praktijk om 'alles' te leren!

Ze zijn allemaal al verpleegkundige en hebben zodoende al drie jaar opleiding achter de rug. Nu zitten ze in een versneld traject om verloskundige te worden. Ethiopië heeft een enorm tekort aan verloskundigen, vandaar dat dit soort opleidingen bestaan. Ze hebben vijf maanden theorie gehad en nu komt daar dus 3,5 maand praktijk bij.

Eigenlijk zouden de lokale verloskundigen ze moeten begeleiden, maar die hebben daar werkelijk geen idee van. Waarschijnlijk zijn ze zelf ook nooit echt begeleid. Ik denk dat heel wat verloskundigen hier het vak leren door 'trial and error', geen fijn idee. David, de gynaecoloog met wie ik werk, en ik, proberen in ieder geval wel begeleiding te bieden, maar dat is een hele uitdaging met zo'n grote groep!

We zijn begonnen met anamnese afnemen en het presenteren van een patiënt/goede informatie-overdracht. Vragen bedenken vinden ze moeilijk, maar het is hier zo belangrijk! Nog veel te vaak komen we pas laat achter belangrijke informatie. Bijvoorbeeld bij een vrouw die naar het ziekenhuis kwam met een achtergebleven placenta na een thuisbevalling. Ik maakte haar blaas leeg en de placenta volgde, maar ik vond 'm er vreemd uitzien, niet compleet. We waren al aan het denken om haar mee te nemen naar de operatiekamer, toen bleek dat ze bevallen was van een onverwachte tweeling! Eén placenta kwam thuis, de tweede bij ons en die was waarschijnlijk wat vergroeid geweest met de ander. De vrouw had haar pasgeboren meisjes niet meegenomen, dus we hebben haar zo snel als verantwoord was weer ontslagen om ze te gaan voeden.

Qua presentatie hebben we ook al mooie verhalen gehad. Zo presenteeerde een studente ons een pas bevallen vrouw: "29 kg". Punt. Ze bleek de baby te bedoelen, die 2,9 kg woog...

We proberen elke week een 'thema' te hebben, naast het dagelijkse werk. Hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging hebben we al gehad, volgende week is het bloedverlies. Deze week heb ik veel aandacht besteed aan het reanimeren van de pasgeborene. Ik heb alle studenten in tweetallen een vaardigheidstraining gegeven, nadat ik in de opslagruimte zowaar een trainingspop had ontdekt.

De studenten vonden het erg leuk om te doen; de meesten hadden nog nooit praktisch geoefend, alleen maar theorie gehad en een docent geobserveerd die een demonstratie gaf. Nu hebben ze de basis min of meer onder de knie. Ze zullen helaas voldoende gelegenheid hebben om het geleerde in de praktijk te brengen; in vier weken heb ik al zeven keer moeten beademen. De vrouwen die naar ons toe komen, hebben namelijk meestal een probleem en dat geeft uiteraard minder goede uitkomsten. Het goede nieuws is dat alle zeven baby's met hun moeder mee naar huis konden!

 

Presentatie voor de studenten door dr. David

 

Zondag 18 december: mijn collega David

Ik heb hem al eerder genoemd, maar zal hem nog even volledig introduceren: mijn collega, gynaecoloog David. Groot liefhebber van zeilen, en in de bijzondere positie verkerend dat hij drie ex-vrouwen en vijf kinderen heeft! Dat geeft al voldoende stof voor mooie verhalen, maar ook op andere gebieden kunnen we hele dagen vullen met zinvolle en minder zinvolle gesprekken.

Hij heeft een zeer prettige nuchtere en humorvolle benadering ten aanzien van alle ‘gekkigheid’ die we hier tegenkomen, zowel op verloskundig gebied als in het dagelijkse leven hier. En combineert die nuchterheid vervolgens met een grote toewijding aan het welzijn van zwangere en bevallende vrouwen. Hij is hier al ruim twee maanden en is al die tijd dag en nacht oproepbaar geweest voor spoedgevallen.

Oorspronkelijk komt hij uit Nieuw-Zeeland, maar hij woonde en werkte jarenlang in Australië, ten zuiden van Sydney. Hij begon zijn medische carrière als huisarts, maar schakelde alsnog naar het vak van gynaecoloog toen hij eind dertig was. Nu is hij 56, dus hij brengt heel wat ervaring naar Motta!

Drie jaar geleden veranderde het één en ander in zijn leven en zoals dat dan gebeurd, was het een moment om de bakens te verzetten. Hij besloot om zijn huis te verkopen en met zijn zeilboot van Australië naar Nieuw-Zeeland te varen, een afstand waar je met een vliegtuig drie uur over doet. Het seizoen daarna zeilde hij zelfs naar Frans Polynesië, een eilandengroep ten oosten van Nieuw-Zeeland. Tahiti is daar een bekend eiland van. Hij bracht zo’n dertig dagen alleen door op de oceaan voordat hij het eerste eiland zag verschijnen! De wereldreis van ‘onze’ Laura Dekker volgt hij dan ook met grote interesse.

 
Meehelpen met het oogsten van teff, het lokale graan

Zeilen kan echter alleen maar buiten het orkaanseizoen, ongeveer van maart tot en met september. De overige tijd werkt hij als waarnemend gynaecoloog in Australië, waar hij in een paar maanden voldoende opbouwt om de rest van het jaar andere dingen te kunnen doen. Zoals bijvoorbeeld als vrijwilliger in Motta werken! In een ziekenhuis waar hij eerder werkte, was hij de collega van de vader van Andrew Browning (de fistelchirurg); zodoende hoorde hij van het tekort aan gynaecologen in Ethiopië en het project in Motta. Hij is hier al vanaf begin oktober en zal samen met mij vertrekken, begin januari.

Zijn jongste dochter komt dan naar Ethiopië voor een vakantie en samen gaan we dan het Ethiopische Kerstfeest beleven in de bijzondere stad Lalibela en waarschijnlijk daarna wandelen in een bergachtig natuurgebied (voor de kenners: Simien mountains).

Dan vliegt hij weer terug naar Australië voor een waarneming in zomers Darwin en een volgend zeilavontuur en ga ik na een kleine rondreis door Kenia (nu ik toch in de buurt ben…) weer terug naar het koude Nederland… waar het dan gelukkig weer snel lente wordt!

 

Dinsdag 20 december: Hoe bereikt een vrouw het ziekenhuis?

Er is een bekende factor die moedersterfte en ernstige complicaties in de hand werkt: vertraging. Het is logisch dat hoe langer hulp uitblijft bij problemen, des te groter de kans wordt dat moeder en kind het niet halen. In het ziekenhuis werken we er hard aan om iedere nieuwe patiënte snel te beoordelen en zo nodig vlot te behandelen, maar voordat de meeste vrouwen ons weten te bereiken, hebben ze al een hele tocht achter de rug.

Het ziekenhuis heeft zowaar een ambulance, maar deze rijdt alleen in de stad Motta. Het is me nog niet duidelijk hoe je de ambulance in kunt schakelen, maar af en toe komt er zowaar een bevallende vrouw met de ambulance. Ik heb zelfs al een bevalling in de ambulance begeleid, ’s nachts. Er was net een prachtig meisje geboren toen ik instapte, en binnen een paar minuten was met mijn hulp ook de placenta geboren, waarna we moeder en kind met een gammele rolstoel naar de afdeling brachten om bij te komen.

Voor een vrouw die buiten Motta woont, zijn er drie mogelijkheden: Ze neemt de bus, ze gaat lopen of ze wordt gedragen (!). De bus is aardig te doen wanneer je beginnende weeën hebt, maar is al zeker een uitdaging wanneer je volop in je weeën zit. En toen ik hier net was, kwam er zowaar een vrouw met een vastzittende placenta na een thuisbevalling die drie (!) uur in de bus had gezeten!

En je moet maar net in de buurt van een grote weg wonen om de bus te kúnnen nemen. Zo zijn er vrouwen die eerst uren moeten lopen (met weeën, met bloedverlies, etc.) voordat ze in de bus kunnen stappen. En die bus moet dan maar net rijden; soms gaat deze slechts één of twee keer per dag naar Motta.

 

Gelukkig hebben de meeste vrouwen een uitgebreid sociaal netwerk, dat er voor zorgt dat ze het ziekenhuis bereikt. Een aantal mannen uit de familie of de gemeenschap maakt een brancard, soms van hout en stro, soms van het echtelijk bed en dragen de vrouw vervolgens op hun schouders naar de bus of soms zelfs helemaal naar het ziekenhuis. Deze tocht kan wel acht uur duren….

De eerste keer dat ik ze zag, was ik nog vol verbazing, nu wordt het al ‘gewoon’ om bij de deur van de verlosafdeling zelfgemaakte brancards te zien. Maar ik  vind het nog elke keer indrukwekkend om te zien hoe mannen de brancard ‘comfortabel’ maken met geitenvellen, lege meelzakken en doeken, om vervolgens voorzichtig de vrouw die net ontslagen is, op de brancard te helpen en haar toe te dekken. Haar vervolgens, ‘hup’, de lucht in te tillen en dan op pad te gaan, vaak op blote voeten en wie weet voor hoeveel uren.

 

 

Donderdag 22 december: twee kastjes…

Voor 10 Birr elk (40 cent) worden de kastjes naar huis gedragen!

Op zo’n drie minuten lopen van de ziekenhuisgebouwen staat een aantal blokken met ‘rijtjeshuizen’. Dit zijn huizen voor personeel van het ziekenhuis en aanverwanten en ook voor David en mij.

Het ziet er wat verveloos en verwaarloosd uit, maar inmiddels voelt mijn huisje echt als mijn thuis! Ik heb er inmiddels ook wel wat aan toegevoegd om dat gevoel te versterken. Toen ik de eerste keer binnen stapte, vond ik het vooral kaal. Er stond slechts een bureau, een bed, twee stoelen met bekleding, twee plastic tuinstoeltjes, een laag tafeltje en een gammel rieten kastje. Verder twee teilen en drie emmers in de keuken, bestek, een paar glazen, borden en pannen en dat was het.

Al snel zag ik twee kastjes voor me die een enorme toevoeging zouden vormen op mijn interieur: hout, simpel, drie planken. David tekende een exemplaar in 2D met de gewenste maten erbij en op naar de timmerman. Mijn ervaring in ‘dit soort landen’ is dat er vaak hele kundige ambachtslieden zijn die voor weinig geld prima werk op maat leveren. Kom daar maar eens om in ons IKEA-landje! Vol vertrouwen overhandigde ik dan ook de tekening aan de timmerjongen, koos een simpele blanke lak als afwerking en was helemaal blij toen bleek dat de klus in slechts een paar dagen geklaard zou zijn. Een paar dagen later liep ik langs de werkplaats op weg naar de markt en daar stonden al twee kastjes, maar duidelijk nog niet af. Morgen was de dag.

Maar de dag erna waren het precies dezelfde onafgewerkte kastjes die aan me werden gepresenteerd als het eindproduct… Ze hadden een sloophoutlook, maar zonder het raffinement van Piet Hein Eek, zal ik maar zeggen. Ze zouden allebei 110 cm hoog moeten zijn; een was er 1.06 en de ander 1.13 cm. Al het hout was nog ruw met splinters en al. Spijkers waarmee de planken verankerd waren, staken aan alle kanten uit. Het bleek dat de planken die ze hadden, niet breed genoeg waren, dus hadden ze stukken hout aan elkaar gelijmd. De blanke lak viel ronduit oranje uit met bruine vlekken van de lijmresten. Al met al een flinke tegenvaller en het kostte heel wat overredingskracht om de heren duidelijk te maken dat ik ze zo niet mee zou nemen.

Uiteindelijk ben ik nog een paar keer terug geweest om mijn wensen kenbaar te maken en heb ze toen toch maar meegenomen. Uit het lood, ongelijk van hoogte, inmiddels wel glad geschuurd maar daardoor met kale plekken en ach, ‘they grew on me’, zoals de Engelsen het zo mooi kunnen zeggen. Ze staan in mijn keuken en in de woon/slaapkamer en inmiddels kijk ik er met plezier naar!

 

Mijn o zo mooie keukenkastje!

 

Kerst!

Vanaf deze bijzondere plek wil ik jullie allemaal een heel mooi Kerstfeest wensen! Hoewel het in Ethiopië pas over twee weken Kerst is, zullen mijn collega David en ik het toch bescheiden gaan vieren met een heus Kerstdiner. En dan pakken we begin januari ook nog het lokale Kerstfeest mee in de prachtige stad Lalibela. Hierbij een foto van een lokale orthodoxe priester met een zeer kleurrijk schilderij van Jezus. Hij zat aan de kant van de weg en zegende de voorbijgangers. Jullie ook alle goeds en zegen gewenst.

 

De kerstkindjes van Motta! Eerst een meisje:

Eerste kennismaking na de keizersnede op 25 dec.

 

En 's avonds nog een jongetje!

 

Maandag 26 december: Bevallen bij de bushalte

Alweer even geleden kwam er een jong meisje bij ons met een bijzonder verhaal, dat ik jullie graag vertel. Ze was zestien jaar en zat nog op school in ‘grade 10’, dat is de tweede helft van de middelbare school. Toen ze zich bij de deur van de afdeling meldde, begreep mijn collega dat ze net bevallen was bij de bushalte (!) en dat ze de navelstreng niet had kunnen afbinden.

Ik rende vervolgens naar de verloskamer om een klem te halen, want een baby heeft maar zo’n 300 cc bloed… Toen ik echter weer terug kwam hollen en de doeken open sloeg op zoek naar de navelstreng, zag ik slechts een droog stompje, passend bij een baby van een paar dagen oud. In de uren daarna werd het verhaal ons gaandeweg duidelijk.

De zwangerschap was het gevolg van een verkrachting en ze wist aanvankelijk niet dat ze überhaupt zwanger was. Toen haar buik begon te groeien, verstopte ze deze in wijde kleren, zodat niemand op school het opmerkte. Zelf woonde ze in een kamertje vlak bij school, aangezien haar ouderlijk huis vele uren verderop was. Haar ouders wisten zodoende ook van niets. Toen de weeën begonnen, nam ze de bus naar Motta om naar het ziekenhuis te gaan. Net aangekomen in Motta diende de baby zich echter al aan en ze beviel bij de bushalte...Het was zelfs zo dat de baby letterlijk was gevallen en een schaafwond op het wangetje illustreerde dat. Gelukkig waren er een paar vrouwen bij de bushalte die zich over haar en haar kindje, een meisje, ontfermd hadden. Ze hadden haar meegenomen naar hun huis en daar was ze drie dagen bij gekomen van het hele verhaal.

Ze wilde de baby echter niet houden en zodoende was ze alsnog naar het ziekenhuis gekomen om haar baby af te staan. Dus nu hadden we een jong meisje met een baby’tje, ongewenst en haar ouders wisten van niets. David en ik overlegden intensief met de lokale verloskundigen: hoe groot was de schande om ongetrouwd zwanger te zijn? Zouden haar ouders als ze het wisten, haar op straat zetten? Waren er überhaupt weeshuizen in de omgeving? Hoe serieus moesten we haar afstandswens nemen? Was het verhaal van de verkrachting annemelijk of was er toch sprake van een vriendje (wat later inderdaad het geval bleek)? Uiteindelijk besloten we dat afstand doen eenvoudigweg geen optie was en dat haar ouders op de hoogte gebracht moesten worden. Via via, en dat is hier via ondoorgrondelijke connecties tussen allerlei mensen, bereikte haar ouders het nieuws dat ze in het ziekenhuis lag. De baby hadden we nog maar niet genoemd.

En zodoende stonden daar een paar dagen later plots haar vader en moeder, duidelijk twee mensen van het platteland. Ze gaven niet de indruk dat ze boos waren, integendeel. Ze keken bezorgd naar hun dochter en namen hun kleindochter meteen in hun armen. Ze waren al bijna vertrokken toen ik nog informeerde hoe ze het nu allemaal gingen regelen. Het plan bleek te zijn dat de jonge moeder weer terug naar school zou gaan en haar ouders de baby zouden gaan verzorgen. Goed plan, maar wie ging de baby voeden? Was er een zus of tante die wellicht nog borstvoeding gaf? Dat bleek niet het geval, ze zouden de baby de fles gaan geven… En het speet me intens voor het meisje dat zo graag haar schooljaar wilde vervolgen zonder dat iemand van haar zwangerschap af wist, maar flesvoeding was werkelijk geen optie. De kans dat haar kindje zou overlijden als gevolg van diarree was gewoon te groot. ’Bij ons’ koken we dagelijks flesjes en spenen uit en ons kraanwater is super van kwaliteit, maar op het platteland van Ethiopië ligt dat nu eenmaal compleet anders.

We hadden nogmaals een gesprek met haar en ze huilde dikke tranen. Maar uiteindelijk begrepen haar ouders en zij dat het werkelijk het beste was om allemaal naar haar ouderlijk huis terug te keren en daar minimaal zes maanden haar kindje te voeden voordat ze het kon achterlaten om haar school weer te vervolgen.

En zo ‘zwaaide’ ik ze even later uit, blij dat het kindje niet naar een weeshuis was gegaan en vurig wensend dat het jonge moederschap moeders ontwikkeling en kansen niet in de weg zou staan.

 

De jonge moeder

Klaar voor vertrek

 

Woensdag 28 december: een andere tijd, een andere kalender, een ander schrift...

Het werken in het ziekenhuis biedt volop uitdagingen, en één daarvan bevindt zich op een zeer fundamenteel niveau: wat is de tijd? In Ethiopië gebruiken ze namelijk een andere indeling van de dag dan in het westen. Voor degenen onder jullie die Swahili spreken of in Oost-Afrika gereisd hebben, jullie weten waar ik het over heb!

Het is eigenlijk een heel logisch systeem; om 6 uur komt hier de zon op en begint de dag. Als wij zeggen dat het 7 uur is, is het hier zodoende 1 uur, de zon is immers een uur op. Onze 12 uur is vervolgens lokaal 6 uur en zo verder. Er is dus continue een verschil van 6 uur. Hier is best aan te wennen, ware het niet dat de westerse tijd en de Ethiopische tijd door elkaar heen gebruikt worden! Je bent dus continue aan het checken of je elkaar goed hebt begrepen. “Braken de vliezen om 6 uur, zei je? Dan moeten we antibiotica gaan geven. O, je bedoelt 12 uur? Global time of Ethiopian time?” Wat de situatie ook niet helpt, is dat de lokale collega’s de begrippen am en pm door elkaar halen. En aangezien de dag om 6 uur begint, wordt een bevalling om onze 3 uur ’s nachts, nog bij de datum van de vorige dag gezet…

Inmiddels kan ik in het Amhaars de tijd benoemen en gebruik zodoende in het Engels alleen maar de ‘global time’ en in het Amhaars de Ethiopische tijd!

Naast verwarring over de tijd, kan je hier ook qua datum je hart ophalen. Het is vandaag namelijk niet 28 december 2011, maar 18 december 2004 en dat schrijf je als 18/04/2004. Dit heeft te maken met de Ethiopische kalender, die compleet anders is dan onze Gregoriaanse versie. Hier hebben ze dertien maanden, twaalf van dertig dagen en één van maar acht dagen. Ethiopisch Nieuwjaar valt in onze september en zodoende is onze september hier de eerste maand. Die dan wel weer september genoemd wordt… Volgen jullie het nog?  Het goede nieuws is dat de datum consequent volgens de lokale kalender genoteerd wordt en wij ons jaren jonger wanen.

Tot slot voel ik me hier bij tijd en wijle een complete analfabeet, want de lokale taal Amhaars heeft een eigen schrift. Zeer sierlijk, maar er is voor iemand die het Latijnse schrift gewend is werkelijk geen touw
aan vast te knopen. Papieren in het ziekenhuis zijn soms in het Engels, soms in het Amhaars en het invullen van de laatste categorie is heel veel bruggen te ver en laat ik zodoende aan mijn Ethiopische collega’s over. Veel vrouwen hier zijn overigens ook in hun eigen taal analfabeet. Wanneer we hun toestemming nodig hebben voor een keizersnede, maakt een verloskundige haar wijsvinger blauw met een balpen en die wordt dan in haar status gedrukt.

 

Amhaars

 

Vrijdag 30 december: Een zwarte dag

Elke 90 seconden overlijdt ergens ter wereld een vrouw aan moedersterfte, dit zijn 1000 vrouwen per dag. Zoals altijd met statistieken, is een cijfer moeilijk te bevatten, maar achter elk ‘geval’ gaat een naam, een gezicht en een verhaal schuil.

Het was nog licht toen haar weeën begonnen, maar toen het donker werd was de baby nog steeds niet geboren. Met alle kracht die ze had, probeerde ze haar kindje geboren te laten worden, maar het was simpelweg te groot voor haar bekken. Ze had nu al urenlang persweeën en haar lichaam raakte uitgeput. De aanmoedigingen en liefdevolle ondersteuning van de vrouwen in haar familie hielpen niet.

Plots, op het moment dat ze werkelijk niet meer kón, stopten de weeën. De pijn verdween en er daalde een soort van rust over haar. Maar met het uur werd ze zwakker en de baby was nog steeds niet geboren. Dat was het moment waarop haar familie besloot om haar naar het ziekenhuis te brengen. Het werd al weer licht toen ze op pad gingen. Haar broer en echtgenoot droegen haar op een geïmproviseerde brancard, geholpen door een aantal andere mannelijke familieleden. Omdat de tocht naar het ziekenhuis lang was, bleven haar moeder, zussen, tantes en nichtjes thuis. Het was een tocht van vier uur te voet naar de weg en vervolgens 15 kilometer met een auto.

Omstreeks één uur in de middag bereikte ze het ziekenhuis in Motta. Ze werd meteen onderzocht en haar kindje bleek helaas overleden. Daarnaast had ze volledige ontsluiting, dus ze werd naar de bevalkamer gebracht. Dr. David werd in huis geroepen vanwege de overleden baby, maar toen hij arriveerde zag hij een vrouw zonder weeën. Er bleek nog geen anamnese te zijn afgenomen; men wist helemaal niets van haar. En er was weinig tijd om in de details te duiken, want haar bloeddruk bleek niet te meten, ze was in shock. Een lokale verloskundige, Semegnew, keek naar de vrouw, zonder weeën, zonder bloeddruk en met een niet te voelen pols en zei dat dit waarschijnlijk een geval van een gescheurde baarmoeder was, een levensbedreigende complicatie van een langdurige bevalling.

Binnen een uur lag ze op de operatietafel, waar eerst een levenloos meisje van maar liefst 3,8 kilogram werd geboren met een keizersnede. De baarmoeder bleek inderdaad gescheurd, aan de rechterkant, van boven naar beneden. De slagader die de baarmoeder van bloed voorziet, was daarbij zelfs afgescheurd. Dr. David begon aan een snelle reparatie van het gat om het bloeden te stoppen. Vervolgens bond hij beide eileiders af; deze vrouw zou nooit meer een kind kunnen krijgen. Ondertussen ging de vijfde zak infuusvloeistof naar binnen en was er zowaar een bloeddruk te meten: 70/40.

Haar bloedgroep bleek A positief en de aanwezige familieleden werden getest. Het ziekenhuis in Motta heeft namelijk geen bloedbank, dus bij de noodzaak van een transfusie is de hoop gevestigd op bereidwillige familieleden om te doneren. Er bleek echter geen match te zijn. De anesthesieverpleegkundige bood zelfs aan om te doneren, haar bloedgroep was O negatief, en daarmee was ze een universele donor. Maar ook haar bloed bleek een afbraakreactie te geven met het bloed van de vrouw, wier bloed we hadden afgenomen uit haar beenslagader, aangezien andere aders volledig waren dichtgeslagen door de shock.

En toen lag ze daar, in haar ziekenhuisbed, met haar broer en man steeds dicht in de buurt. Ze kwam zowaar bij en vroeg vervolgens zelfs om een beetje water! De dag erna zei ze ’s morgens bij onze ochtendronde dat ze zich ‘ok’ voelde, iets wat we ons nauwelijks voor konden stellen, maar wat wel hoop gaf. Inmiddels waren er nog meer familieleden getest voor een bloedtransfusie, maar ook nu was er geen match.

De baby, een prachtig gaaf meisje, wier enige probleem was geweest dat ze te groot was voor haar moeders bekken, lag inmiddels in een doek gewikkeld in een kartonnen doos. We vroegen de familie wat ze met het meisje wilden en ze hadden een helder antwoord: helemaal niets, we gaan volledig voor de moeder en willen dat jullie dat ook doen.

Maar toen, de dag erna, kreeg de moeder koorts. Haar hart klopte als een bezetene met 160 tot 180 slagen per minuut, ze ademde moeizaam en ook veel te snel en ze reageerde niet meer op haar naam, alleen nog maar op een pijnprikkel. Ze lag te woelen in bed, van pijn? Van prikkeling in de hersenen? We wisten het eenvoudig niet. Graag hadden we een röntgenfoto gemaakt van haar longen, maar het röntgenapparaat was al meer dan zes maanden ‘non functional’.  Saturatiemeter? Niet in dit ziekenhuis. Een monitor voor vitale functies? Idem. Zuurstof? … We gaven haar alles wat we wél tot onze beschikking hadden; antibiotica, steroïden, vocht, glucose, maar ze werd alleen maar zieker en leek steeds verder weg te glijden.

’s Avonds vroegen haar broer en man of ze haar mee naar huis konden nemen. We stemden toe, met pijn in ons hart, maar deze strijd was niet te winnen. Om haar zo comfortabel mogelijk te maken, wilden we haar morfine geven, maar dit is niet aanwezig in het ziekenhuis. Dus gaven we haar een dosis valium, waarop ze binnen een paar minuten ontspande. Toen het infuus vervolgens werd verwijderd, begon haar broer te huilen en knielde hij naast haar bed, met zijn hoofd gebogen naast haar lichaam. Haar echtgenoot zat in een hoekje van de kamer stilletjes te huilen, met een grote groene omslagdoek om zich heen. We vroegen of we de urine catheter konden laten zitten, om te voorkomen dat ze meer pijn zou krijgen van een overvolle blaas. De mannen stemden toe en David liet zien hoe ze de catheter later alsnog konden verwijderen.

Om tien uur ’s avonds was het dan zover; ze werd weggedragen, bewusteloos, met nog een extra dosis valium om de vier uur lopen over ongelijke paden naar haar huis voor haar zo min mogelijk belastend te laten zijn. Ze had 39 graden koorts en buiten was het slechts 10 graden.

We hopen dat ze nog ‘levend’ haar dorp heeft weten te bereiken en dat haar familie afscheid heeft kunnen nemen. Wie weet hoe lang haar lichaam het nog heeft weten vol te houden. Maar uiteindelijk is ze overleden, aan een bloedvergiftiging na een gescheurde baarmoeder.

Haar naam was Erteban Kebede en ze was nog maar 28 jaar oud.

 

Erteban Kebede, vlak voordat ze naar huis werd gedragen

 

Ook goed nieuws: de eerste nieuwjaarsbaby van Motta!

Geplaatst: 22-10-2012 15:35:23  |  Reacties: (39)  |  Terug

Reacties

http://www.ajji.co/ | 16-03-2018 01:26

http://www.peppapig.biz/ http://www.dttcorp.fr/ http://www.preschoolprepseries.biz/ http://www.peppapigmovies.biz/ http://www.dvdseries.biz/ http://www.cgkz.de/ Walt Disney's 100 Years Of Magic 164 discs Collection DVD Box Set http://www.dvdsetsale.biz/ Disney dvd collection http://www.focust25package.com/ http://www.ktfnj.com/ http://www.midws.com/ http://www.funz.co/ http://www.dvdboxsets.top/ http://www.tvdvdsets.top/ http://www.tvseriesondvd.top/ http://www.dvdcollection.top/ http://www.fzwlw.com/ http://www.tazib.com/ piyo piyo Preschool Prep Series Collection http://www.svysa.com/ Longmire Season 5 DVD Box Set http://www.madgad.fr/ Peppa Pig DVD Collection Van Cleef Replicas cartier bracelets replica cartier love bracelet replica http://www.afms.co/ van cleef and arpels replicas Peppa Pig Video Preschool Prep DVD Collection http://www.uuzu.co/ Preschool Prep Series Collection DVD http://www.preschoolprep.biz/ http://www.duhv.de/ yeti cup Knock Off Cartier Love Bracelet Bulgary Replica Replica Hermes Jewelry Van Cleef Replica http://www.kendan.de/ http://www.gahc.biz/ http://www.toplists.co/ http://www.eexport.co/ http://www.afms.co/ http://www.t25exercise.com/ http://www.ivyl.es/ kanken backpack http://www.rairy.fr/ country heat cize shift shop core de force http://www.wode.fr/ http://www.dttcorp.fr/ http://www.lnaconcept.fr/ http://www.blurayboxsets.xyz/ http://www.tvboxsets.xyz/ http://www.dvdset.xyz/ http://www.tvdvd.xyz/ http://www.dvdboxset.xyz/ http://www.boxeddvdsets.top/ http://www.virtualiza.es/ bvlgari replica imitation cartier love bracelets bvlgari replica van cleef and arpels replicas hermes jewelry replica Van Cleef Replicas cartier jewelry replica chaumet ring prices imitation cartier jewelry replica hermes jewelry van cleef replicas http://www.waxa.co/ kanken backpack http://www.frad.co/ http://www.quoi.co/ http://www.cheapdvdset.biz/ http://www.rtvo.es/ http://www.iwebco.it/ http://www.dghh.biz/ http://www.crev.es/ http://www.banneex.de/ http://www.dvdboxsetsale.biz/ http://www.rairy.fr/ Walt Disney's 100 Years Of Magic 172 discs Collection DVD Box Set http://www.dvdcollection.biz/ Bulgary Replica replica cartier love bracelet van cleef and arpels replicas Cartier Love Bracelet Replica Knock Off Hermes Bracelets Cartier Love Bracelet Replica Knock Off Cartier Love Bracelet http://www.mydvdcollection.biz/ Peppa Pig Ultimate Collection DVD cize shift shop Cartier Love Bracelet Replica Replica Cartier Love Bracelet http://www.mids.co/ vca jewelry replica cartier love replica knock off hermes bracelet Van Cleef Knockoff replica cartier love bracelet http://www.befd.co/ hermes jewelry replica Baby Einstein DVD Collection http://www.cheapdvdboxsets.biz/ http://www.cheapdvdmovies.biz/ cartier nail bracelet replica http://www.cheapdvdboxset.top/ http://www.blu-rayboxsets.top/ http://www.tvboxsets.top/ http://www.boxsetdvds.xyz/ http://www.dvdseries.xyz/ http://www.dvdsetsale.com/ http://www.danigp.es/ http://www.enz.es/ http://www.epcc.co/ yeti cup yeti cup Cheap Sale UK http://www.dunx.co/ http://www.prst.co/ http://www.turs.biz/ http://www.kort.biz/ kanken backpack http://www.rtdd.biz/ http://www.fbml.biz/ http://www.frtn.biz/ http://www.tollgas.de/ bvlgari ring replica hermes bracelets replica Replica Bvlgari Jewelry Van Cleef & Arpels Replica http://www.gcbz.de/ van cleef and arpels replica replica cartier jewelry replica hermes jewelry http://www.dmsf.biz/ http://www.zrco.biz/ http://www.wolt.biz/

#file_links_A["C:\Temp\Project_14012018_URLs.txt", | 20-01-2018 21:56

Soup sardines in tomato sauce More info>>>

{http://fitjoin.ru|http://eroplus.info} | 23-04-2017 10:42

Фото приколы каждый день на портале http://fitjoin.ru - Приколы с детьми
И фото эротика, sex обои, эротика на рабочий стол на портале http://fitjoin.ru - Сексуальные голые телки

http://fitjoin.ru/wp-content/uploads/2017/03/%D0%96%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-009.jpg

http://androidtab.info/ | 02-04-2017 12:25

Hi Apolo!

Save on a Seagate Backup Plus 5TB External Hard Drive with Mobile Backup for $119 after instant rebate with free shipping... Nokiamob has published an email from qualcomm's senior manager of public relations, catherine baker, who outlines that the reports are not accurate.
With an overa dxomark mobile score of 89, pixel, the latest ggle smartphone, is the highest-rated smartphone camera we have ever tested. huawei p9 max 7 ruby
honor 8 bumper 93 zuk z chart quote
Smartphone made in africa: biig-android-geräte für entwicklungsländer direkt vor ort produzieren.
Building a team or lking for one to join? Fl fr to create a matchmaking section at the bottom of the document to help in gathering great minds together!.

Tags:
meizu m2 lte 1700
huawei ascend g 7 akkord
zte axon a1 9mm
coolpad dazen 1 vs redmi 2 camera
blue book 2013 cadillac xts
coolpad dazen 1 problems
zte axon a1 4097
bluboo picasso 4g tunnels
bluboo store for education
meizu m2 lte router
doogee x9 pro q smoker
aeku m5 line laser
vives dentro de mi pecho y vivo recordando
lumia 930 olx 1650
zuk z clips table top
htc one keeps shutting off
telephone s7 deca core groups
alcatel lucent benefits kettlebell
cubot p test 9a
goedkope chinese smartphone kopen
gionee elife 7 price in delhi
zuk z salon waterford
bluboo mini smartphone picture
meizu u 731 observatory
onda v919 air review 0f
cubot p test for outliers
Answer via browser, or take cas on a physical phone (mobile or landline): your agents get the flexibility of taking cas from the browser, or answer support cas from their phones.
Why: asus was on a smartphone rampage this year thanks to a variety of the zenfone 3 phones hitting the market this year.

{http://fitjoin.ru|http://eroplus.info} | 30-03-2017 18:39

Лучшие приколы ежедневно на портале Свежие приколы
И фото эротика, sex обои, эротика высокого разрешения на сайте Фото девушки эротика

Vivian Bruins | 05-03-2016 16:13

Hallo,

Ik heb je verhaal gelezen en ben zelf een project aan het doen over zwangerschap en geboorte in Ethiopië. Ik had een vraagje: In het verhaal schrijft u over dat 94% van de vrouwen in Ethiopië bevalt zonder enige medische hulp. Voor ons verslag zoeken wij een goede bron over het aantal vrouwen dat bevalt zonder medische hulp. Dus onze vraag is: Waar heeft u vandaan dat 94% van de vrouwen bevalt op deze manier?
Hopelijk krijgen we een antwoord zodat wij deze bron ook kunnen gebruiken!

Groetjes Vivian Bruins, 3e jaars verloskunde student!

None | 08-08-2015 16:23

None

I personly think that hair cant grow fast or slow. | 08-08-2015 08:16

I personly think that hair cant grow fast or slow..my hair is corouled,and I straighten it quite a lot..but I found something to make it look really nice and shiny..TRESemme has a HEAT PROTECTION spray that you spray on wet hair before drying and straightening..its really good and also smells nice..if you want really really soft hair,just leave your conditioner in for a few hours or even over night instead of just 2 minutes..that really works..

None | 08-08-2015 06:42

None

Knegdolwe wants to be free, just like these articl | 08-08-2015 00:28

Knegdolwe wants to be free, just like these articles!

Karen Molenaar | 11-01-2012 23:17

Beste Myrte,

Eindelijk ben ik er vanavond voor gaan zitten om je verhalen te lezen. Ik heb het als een boek van A tot Z gelezen en de mooi illustrerende fotos bekeken. Je beschrijft een wereld van verschil; hard, boeiend, mooi en indrukwekkend. Nog veel werk aan de winkel. Fijn dat je dit doet Myrte met jouw kennis, ervaring, motivatie en creativiteit!
Hartelijke groeten en een voorspoedige vakantiereis gewenst,

Karen Molenaar

Jan en Rose Marie | 11-01-2012 22:42

Lieve Myrte,
Jij maakt "fantastische kippensoep" met woorden! Je hebt erg zinvol werk gedaan en we zijn trots op de wijze waarop je twee werelden met elkaar wist te verbinden.
Mooie vakantiedagen toegewenst.
Liefs en zoen, papa en mama

Marianne Sanders | 11-01-2012 17:46

Hoi Myrte en Huub,
Een goed nieuwjaar gewenst en nog een fijne vakantie.
Dank, Myrte, voor de roerende verhalen, zo geweldig verwoord, alsof ik het zelf meemaak. Tot ziens en liefs,
Marianne Sanders

Miety | 08-01-2012 16:09

Lieve Myrte ik krijg kippenvel als ik je verhalen lees. En heb dan ook grote bewondering voor je inzet voor wat je vaak toch zult ervaren als een voor de westerse wereld als onmogelijke situaties. Volgens mij zit je ervaring er bijna op. Nog veel succes en geniet van de weken dat Huub je gezelschap komt houden.
groetjes Miety

ilonka | 07-01-2012 21:32

Wow Myrte, eindelijk de tijd genomen je verhalen te lezen. Wat prachtig dat je je hart volgt en je zo in alles stort en zoveel kunt betekenen. Heel mooi. Hoop je weer een keertje te spreken als je weer in NL bent. Misschien een keer een kop koffie in Zutphen? Liefs, Ilonka

anitha | 05-01-2012 14:21

Merry Christmas in Ethiopi! Wordt het Lalibela?

fennie Posthumus | 03-01-2012 00:10

Ha Myrte,

Wat indrukwekkend allemaal!!!!
Vanuit hier een goed 2012.

Liefs Fennie

Anneke van der Heijden | 01-01-2012 13:08

lieve MyrteEen goed 2012 vanuit een regenachtig Nederland. Met bewondering  heb ik je ervaringen gelezen, indrukwekkkend en inspirerend. Er is nog zoveel te doen! ik wens je fijne laatste dagen toe en een goede terugreis straks. liefs van Anneke

Marianne Prins | 31-12-2011 13:42

Hoi Myrte, wat een inspirerende verhalen, ik sluit me helemaal aan bij de andere Marianne Prins mbt het boek! Leuk om je blog te vinden via de Kern. Wat een fantastisch werk doe je daar, God bless you!Marianne

joke koelewijn | 29-12-2011 11:33

Hallo Myrthe,

Indrukwekkende verhalen.
Dank je wel.

Joke

Maria Balkenende | 26-12-2011 15:55

Hoi Myrte,

Indrukwekkend wat je allemaal meemaakt. Ik heb veel respect voor je werk! Mooi dat je dit met ons wilt delen. Ik zal je blog even vermelden op Facebook!

Groeten,

Maria

Ruth | 25-12-2011 00:09

Lieve Myrte,Ook voor jou alle goeds en liefs voor 2012 gewenst! We denken aan je en zijn trots op je!Liefs Ruth (William, Femke en Bas)

Regine Reincke | 18-12-2011 20:24

Dag lieve Myrte,

Na het lezen van je reisverslagen en af en toe wel heel heftige verhalen over zoveel vaak nog jonge vrouwen die ofwel dode kinderen krijgen of stevige complicaties bij de zwangerschap ondervinden ben ik diep onder de indruk van jouw daadkracht en doorzettingsvermogen. Ik had van jou niet anders verwacht, maar toch ben ik andermaal erg ontroerd door je altrusme en liefde voor je medemens. Je inspireert velen, niet alleen in jouw vakgebied, ook ver daarbuiten! Ik wens je gezegende feestdagen en een behouden terugkeer. Hou je taai! Liefs, RR

Joke Droogh | 09-12-2011 22:10

Ha Myrthe,
Wat een indrukwekkende belevenissen. Ik heb ze met veel interesse gelezen. Nog een hele interessante tijd toegewenst.

groetjes,
Joke

Marianne Sanders | 04-12-2011 12:54

Lieve Myrte,
Veel dank voor je indrukwekkende verhalen. Het geeft me veel energie om hier door te gaan met ons White Ribbon werk. Veel nieuwe vrienden ook inmiddels!
Heel veel sterkte en ook mooie tijden voor jou in Ethiopie.
Veel liefs,
Marianne

Femke den Boer | 03-12-2011 20:57

Ha Myrthe,
Wat een ontzettende mooie en soms ontroerende verhalen! Ik ben inmiddels net terug uit Tanzania en het klinkt heel herkenbaar. Wel heel fijn dat je soms toch net een beetje extra kan betekenen voor de mensen.
Heel veel sterkte en geluk met alles wat je in die mooie landen nog gaat meemaken!
Groetjes, femke

Suzanne de Jong | 03-12-2011 20:44

Hey Myrte,Heb net je verslagen zitten lezen... Leuk om je ervaringen zo te kunnen volgen... Pittig en ontroerend wat je allemaal doet voor de mensen daar... Blijf je zeker volgen...Respect voor wat je doet!Knuf Suzanne

Jozefien | 01-12-2011 15:13

Lieve Myrte, wat blijft het toch een mooie tijd dat je op zo'n afstand een 'beetje' kunt meemaken waar jij mee bezig bent. De werkelijkheid is voor ons, in het luxe Nederland, waarschijnlijk niet te bevatten. Maar je geeft ons wel een beeld. Je weet dat ik je enorm bewonder voor je inzet voor veilig moederschap voor alle vrouwen en zal je zeker ook op dit blog blijven volgen.Liefs, Jozefien :-)

Leontine van den Herik | 30-11-2011 22:35





Lieve Myrte,

Dankjewel voor je prachtige weblog. Wat een ontroerende
treffende verhalen met, zoals we van je gewend zijn, veel oog voor contrast.
Fijn om te lezen dat je echt kunt doen waarvoor je bent gekomen.

Een half jaar geleden stond je nog op internationale
vrouwendag in The Grand voor 'mijn' publiek van 50 Frans-Nederlandse dames met
de White Ribbon presentatie Birth & Death, en nu sta je weer 'in het veld'
in een van de landen waar het om draait en maak je het verschil waar dat zo
hard nodig is. Ik ben ontzettend trots op je!Liefs, Leontine



Birgit Romme | 30-11-2011 21:54

Hoi Myrte,Bedankt voor je mooie verhalen. Het is wat Jolanda zegt: In mijn hoofd hoor je stem het gewoon vertellen. Vind het fijn te zien dat je zo gaat voor waar je op de opleiding al in geloofde. Volgens mijn gaan er nog heel veel verhalen volgen :-)liefs en heel veel succes met alles op je pad, Birgit

marianne prins | 30-11-2011 17:24

Lieve Myrte, het indrukwekkende verslag van deze reis komt hopelijk ook in boekvorm uit! Al lezend zie ik je, hoor ik je daar vol liefde voor moeder en kind bezig zijn. Wat prachtig dat wij dat allemaal mee mogen beleven. Alle goeds, kus Marianne

veronica van beers | 30-11-2011 11:10

Ha Myrte, wat breng je ons indrukwekkende verhalen. Wat valt er nog ongelofelijk veel te verbeteren voor vrouwen (en kinderen als Kibur!) en wat mooi dat je daar aan bijdraagt. En intussen zorgen je verhalen ook voor meer bewustwording hier, bij mij en alle volgers van je blog. Ik wens je een heel goede tijd daar. Ik blijf je volgen. Succes!Veronica

Digna van Beelen | 30-11-2011 11:09

Hoi Myrte,
Wat kun je toch mooi bevlogen schrijven. Heel indrukwekkend wat je allemaal meemaakt. Zorg goed voor jezelf!Liefs Dig

Jolanda Colli | 29-11-2011 23:14

Hoi Myrthe,

Even een groet uit de regio Leiden. Huibke attendeerde me net op je blog, dus ik ben gelijk gaan lezen. Ik hoor je praten als ik lees. Wat een wereld (van verschil). Verloskunde emotioneert altijd, daar waar jij nu bent door de oneerlijke kansen en strijd. Hoop dat je voor velen wat hoop en hulp kunt bieden. Hartelijke groeten en ik volg je. Jolanda Colli

Angela Verbeeten | 29-11-2011 22:25

Mooie verhalen, Myrte, en indrukwekkende ervaringen. Het staat in zo'n schril contrast met waar wij ons hier druk over maken. Maar ook hier hebben we nieuws, van de PAN: babysterfte in 10 jaar 40% gedaald. Lovende stukken in de kranten.
Groet,  AngelA

Mieke Beentjes | 29-11-2011 22:22

Hallo Myrte,
Wat een indrukwekkende klus en mooie verhalen. Ik hoop dat je een goede tijd zult hebben en ik ga je zeker volgen.
Laat je vroedvrouwenhart spreken en zorg goed voor alle vrouwen en baby's.

Erna Kerkhof | 29-11-2011 21:47

Hoi Myrte, wat een verhalen. ik heb respect voor je. wat goed dat je er zo voor gaat. wat zul je elke avond moe van alle indrukken gaan slapen... of misschien slaap je weinig. het ga je goed! zet 'm op. bereik mooie dingen......

Tanja Beekman | 29-11-2011 20:29

Myrte, wat geweldig dat je daar zit en zoveel kunt betekenen!
Vol aandacht lees ik iedere keer jouw verhaal en vind ik het geweldig dat ik via jou 'mee mag kijken' naar de zorg en het leven daar!
Ik wens je een heel mooie tijd toe en heb (zoals altijd ;) wederom veel bewondering voor je! Veel liefs uit het Haagse en alle goeds!!

Anitha Schrijver | 11-11-2011 17:06

Go girl! Geweldig dat je dit gaat doen, en heerlijk dat onze stek in Nairobi je eerste tussenstop was.

Reactieformulier